Cyfrowe dzieciństwo bez tajemnic. Wnioski z naszego webinaru

Dla dzieci internet nie jest dodatkiem do codzienności, lecz jej integralną częścią. Emocje, relacje i napięcia przenoszą się między światem online i offline z taką naturalnością, że coraz trudniej dostrzec granicę między jednym a drugim. W tej rzeczywistości szczególnie ważne jest wsparcie dorosłych – ich obecność, uważność i zdolność budowania relacji opartej na zaufaniu. To jeden z głównych wniosków webinaru „Wirtualny świat – realne emocje”, zorganizowanego przez Centralny Ośrodek Informatyki w ramach programu Cyfrowe Mosty.

Zaproszeni do rozmowy eksperci – specjaliści od psychologii, socjologii i bezpieczeństwa cyfrowego – już na początku postawili ważną diagnozę. Współczesne dzieci nie „wchodzą do internetu”. One po prostu w nim żyją, równolegle z rzeczywistością offline. Dzieciństwo stało się z natury hybrydowe, a granica między dwoma światami nieustannie się rozmywa. To, co wydarza się na czacie czy w mediach społecznościowych, błyskawicznie odbija się w szkolnych relacjach. I odwrotnie – konflikty z klasy równie szybko przenoszą się do sieci. Granica pomiędzy tymi sferami… cóż, właściwie istnieje już tylko w życzeniowej wyobraźni dorosłych.

Dyskusja szybko doprowadziła do konstatacji, że pytanie „ile czasu dziecko może spędzać w internecie?” traci dziś sens. Wbrew obiegowym opiniom to nie liczba godzin spędzanych przez dziecko w sieci przesądza o tym, czy mamy do czynienia z problemem, lecz to, jak młodzi ludzie ten czas wykorzystują. Internet w naturalny sposób odpowiada na ich potrzebę kontaktu, wymiany myśli i przynależności do grupy. Może wspierać pasje, rozwijać zainteresowania i być przestrzenią twórczą. Gorzej, gdy aktywność online staje się jedynym sposobem radzenia sobie z emocjami, a relacje w sieci zaczynają zastępować te w świecie offline.

W rozmowie wielokrotnie powracały tematy, o których rodzice rzadko słyszą od swoich dzieci: presja stałej obecności w mediach społecznościowych, lęk przed byciem pominiętym, nieustanne porównywanie się z innymi. Dla młodych to codzienność. Każdy komentarz, reakcja czy zdjęcie potrafią wywołać silne emocje, równie prawdziwe jak te, które towarzyszą im poza siecią. Hejt i przemoc rówieśnicza w internecie nie są dla nich zjawiskiem „wirtualnym”, ale doświadczeniem, które realnie boli i wpływa na samoocenę.

Eksperci podkreślali, że dzieci i nastolatki często nie potrafią samodzielnie poradzić sobie z emocjami wywołanymi przez treści z internetu. Reagują impulsywnie, nie rozumiejąc, dlaczego te przeżycia są tak silne. Dlatego ważne jest budowanie tzw. cyfrowej bliskości – relacji opartej nie na kontroli i zakazach, lecz na autentycznej ciekawości i otwartości. Taki rodzaj kontaktu z dzieckiem całkowicie zmienia ton rozmów o technologii: zamiast oceny czy zawstydzania pojawia się próba zrozumienia, zamiast odpytywania – prawdziwe zainteresowanie. A wraz z tym rośnie obustronne zaufanie i poczucie bezpieczeństwa.

W webinarze prowadzonym przez Martynę Wawryło wzięli w udział:

• dr n. med. Ewa Brzóska – psycholożka i psychoterapeutka
• Paweł Bernacik – dyrektor Departamentu Cyberbezpieczeństwa w COI
• dr Maciej Dębski – socjolog, założyciel i prezes Fundacji Dbam o Mój Zasięg
• Patryk Hałajczak – przewodniczący Zarządu Warszawskiego Oddziału Terenowego Polskiego Towarzystwa Psychologicznego

Nagranie jest dostępne na kanale COI w serwisie YouTube.