Od systemu do usługi
EZD RP to system teleinformatyczny wspierający elektroniczne zarządzanie dokumentacją w administracji publicznej. Umożliwia m.in. rejestrację korespondencji, prowadzenie spraw, przekazywanie dokumentów, dekretację, obsługę zadań, pracę na aktach spraw oraz archiwizację dokumentacji w postaci elektronicznej.
Model SaaS zmienia sposób korzystania z takiego rozwiązania. Urząd nie musi samodzielnie budować lokalnej infrastruktury, instalować systemu na własnych serwerach ani utrzymywać pełnego zaplecza technicznego. Korzysta z gotowej usługi dostępnej przez przeglądarkę, a odpowiedzialność za środowisko, bezpieczeństwo, aktualizacje i skalowanie zostaje przeniesiona na poziom centralny.
To istotna zmiana szczególnie dla tych jednostek, które nie dysponują dużymi zespołami IT. SaaS obniża próg wejścia, porządkuje sposób wdrożenia i pozwala korzystać ze wspólnych standardów niezależnie od wielkości urzędu. W praktyce oznacza to większą dostępność nowoczesnych narzędzi dla administracji publicznej.
COI jako operator warstwy infrastrukturalno-operacyjnej
EZD RP w modelu SaaS to przedsięwzięcie realizowane przez Ministerstwo Cyfryzacji oraz NASK-PIB, przy istotnym udziale Centralnego Ośrodka Informatyki jako operatora warstwy infrastrukturalno-operacyjnej. Zadaniem COI było stworzenie zaplecza technologicznego, które pozwala świadczyć EZD RP jako usługę chmurową w skali odpowiadającej potrzebom administracji publicznej (docelowo dla 300 tys. użytkowników pracujących w podmiotach realizujących zadania publiczne).
Centralnym komponentem architektury pozostaje Rządowa Chmura Obliczeniowa, w której osadzono usługę SaaS EZD RP. Jej znaczenie wykracza poza samo zaplecze infrastrukturalne: RChO wspiera centralne zarządzanie zasobami, bezpieczeństwem, dostępnością, skalowaniem oraz utrzymaniem rozwiązania przeznaczonego dla wielu podmiotów publicznych.
Skala projektu przekłada się również na jego finansowanie. Całkowity budżet przedsięwzięcia realizowanego w ramach KPO wynosi 228 423 630 zł, z czego 194 181 000 zł pochodzi ze środków Unii Europejskiej. Zakres powierzony COI obejmuje ok. 167 mln zł i dotyczył przygotowania warstwy infrastrukturalno-operacyjnej usługi w okresie od 7 lipca 2025 r. do 30 czerwca 2026 r. W praktyce oznaczało to realizację krytycznego zakresu prac infrastrukturalno-technologicznych: od przygotowania postępowań zakupowych i zapewnienia zasobów sprzętowych oraz programowych, przez konfigurację środowiska, wdrożenie mechanizmów bezpieczeństwa i przeprowadzenie testów funkcjonalnych oraz wydajnościowych, po produkcyjne udostępnienie usługi chmurowej SaaS2 EZD RP. COI odpowiadał więc nie tylko za dostarczenie komponentów technicznych, lecz także za zbudowanie środowiska zdolnego do stabilnej, bezpiecznej i powtarzalnej obsługi systemu w formule usługi.
Tak rozumiana rola COI angażowała kompetencje infrastrukturalne, chmurowe, bezpieczeństwa, integracyjne i operacyjne. Uruchomienie usługi tej skali nie sprowadza się bowiem do instalacji systemu. Zakłada zaprojektowania środowiska, zapewnienia jego dostępności, wydajności i odporności, przygotowania procesów utrzymaniowych oraz gotowości do obsługi wielu podmiotów publicznych korzystających ze wspólnej platformy. Każdy z tych elementów wpływa na jakość końcową rozwiązania: stabilność, bezpieczeństwo, skalowalność i przewidywalność działania po stronie użytkowników administracji.
Skala wymaga operacyjnej gotowości
Przygotowanie usługi dla 300 tys. użytkowników wymaga nie tylko odpowiedniej infrastruktury, ale także dojrzałych procesów operacyjnych. W modelu SaaS stabilność rozwiązania zależy od jakości środowisk, architektury, mechanizmów bezpieczeństwa, procedur utrzymaniowych i wsparcia technicznego.
W modelu SaaS jednostki korzystające z EZD RP otrzymują dostęp do dwóch środowisk: testowego i produkcyjnego. Pierwsze pozwala przygotować organizację do pracy w systemie: odwzorować strukturę jednostki, utworzyć konta, nadać uprawnienia i skonfigurować procesy. Drugie służy już do właściwej pracy z dokumentami i sprawami.
Po stronie COI pozostają zadania związane z utrzymaniem i zarządzaniem infrastrukturą, podnoszeniem wersji systemu, obsługą zadań administratora chmurowego oraz wsparciem technicznym II i III linii. To pokazuje, że COI nie jest wyłącznie wykonawcą etapu wdrożeniowego. Jest operatorem technologicznego zaplecza usługi, która ma działać stabilnie każdego dnia.
Co zyskują urzędy
Największą korzyścią dla urzędów jest możliwość korzystania z jednolitego, bezpiecznego i skalowalnego rozwiązania bez konieczności inwestowania we własną infrastrukturę, licencje oraz dodatkowe kompetencje administracyjne po stronie IT. To zmniejsza koszty wejścia, ogranicza ryzyka związane z lokalnym utrzymaniem systemu i ułatwia wdrożenie elektronicznego obiegu dokumentów.
Model SaaS wspiera także standaryzację pracy administracji. Im więcej jednostek korzysta ze wspólnego środowiska i wspólnych zasad, tym łatwiej rozwijać integracje, wymieniać informacje i porządkować procesy. Urząd może skoncentrować się na obsłudze spraw, a nie na utrzymaniu infrastruktury.
Z perspektywy obywatela efekt tej zmiany powinien być widoczny pośrednio: elektroniczna obsługa i wymiana informacji mogą przełożyć się na szybsze prowadzenie spraw oraz lepszą widoczność ich statusu. Cyfrowa administracja zaczyna się właśnie od uporządkowanego zaplecza.
System zarządzania dokumentacją jest podstawowym narzędziem pracy dla każdego urzędnika. Sprawność i bezpieczeństwo elektronicznej obsługi wpływa również na obywateli, których sprawy będą rozpatrywane szybciej. Obywatel będzie widział na jakim etapie jest jego sprawa. Mamy więc z jednej strony korzyści dla urzędów i głównie w tę stronę skierowany był ten projekt, ale zawsze zmierzamy do tego, aby było to korzystne także dla obywateli – mówi Joanna Baranowska Zastępca Dyrektora Departamentu Rozwiązań Chmurowych COI.
Dlaczego to ważne dla cyfrowego państwa
EZD RP w modelu SaaS pokazuje kierunek cyfryzacji: od rozproszonych rozwiązań technicznych ku wspólnym, bezpiecznym i skalowalnym usługom państwa. W tym obszarze szczególnie wyraźna staje się rola COI jako operatora technologicznego zaplecza nowoczesnej administracji. Warstwa infrastrukturalno-operacyjna działa w tle, ale to od niej zależą stabilność, bezpieczeństwo i skalowalność całego ekosystemu.
Najlepsza infrastruktura publiczna to często ta, której użytkownik nie zauważa. W przypadku EZD RP w modelu SaaS właśnie ta niewidoczna warstwa – przygotowana i utrzymywana przez COI – decyduje o tym, czy cyfrowy obieg dokumentów może stać się standardem pracy urzędów – podsumował Adrian Potocki, Dyrektor Departamentu Rozwiązań Chmurowych.
EZD RP w modelu SaaS wykracza więc poza funkcję narzędzia do obsługi dokumentów. Stanowi element architektury cyfrowego państwa. Architektury opartej na technologicznych fundamentach, które muszą działać stabilnie, bezpiecznie i niezawodnie.
Kto za tym stoi
- Ewa Szustak-Baryła, Specjalista ds. Zarządzania Dostawcami w Zespole Zarządzania Dostawcami (Departament Infrastruktury i Procesów Utrzymania)
- Sebastian Zientkiewicz, Starszy Specjalista ds. Utrzymania Usług Chmurowych w Zespole Zarządzania Aplikacjami Chmurowymi (Departament Rozwiązań Chmurowych)
- Marcin Nikiel, Kierownik Projektu ds. Infrastruktury w Zespole Zarządzania Zmianą i Konfiguracją Zasobów (Departament Infrastruktury i Procesów Utrzymania)
- Monika Głębocka, Kierownik Zespołu Transformacji Chmurowej (Departament Rozwiązań Chmurowych)
Tekst: Piotr Baran, Ekspert ds. Komunikacji Zewnętrznej i PR